REKLAMA

Kontrola jałowości leków

Jałowością lub sterylnością nazywamy nieobecność w danym materiale zdolnych do życia drobnoustrojów, zarówno w ich formie wegetatywnej oraz przetrwalnikowej. Badanie jałowości stosuje się do substancji, preparatów, lub produktów, które zgodnie z wymaganiami Farmakopei muszą być jałowe.
Kontrola jałowości
REKLAMA

Badanie jałowości wykonuje się w warunkach aseptycznych. W celu ich zapewnienia środowisko badania musi być odpowiednio dostosowane, zależnie od wybranej metodyki. Podejmowanie działania zapobiegające skażeniu nie mogą wpływać na żadne drobnoustroje, które mają być wykryte w badaniu. Warunki pracy, w których prowadzi się badania są regularnie kontrolowane przez pobieranie próbek z obszaru pracy oraz prowadzenie właściwego nadzoru.

Osobny artykuł: Aseptyka i jałowość leku

Należy pamiętać, że przed wyborem sposobu badania jałowości powinniśmy przeprowadzić test przydatności tej metody, z  użycie inokulum (próbka mikroorganizmów potrzebna do stworzenia kultury komórkowej) z niewielką ilością zdolnych do życia drobnoustrojów. Badanie jałowości można wykonać metodą z użyciem sączków membranowych lub przez wprowadzenie produktu bezpośrednio do podłoży hodowlanych. Każde badanie zawiera odpowiednie kontrole ujemne. Metodę z użyciem sączków membranowych stosuje się, gdy pozwalają na to właściwości produktu, czyli dla wodnych preparatów dających się sączyć, preparatów alkoholowych i preparatów olejowych lub mieszających się, bądź rozpuszczalnych w wodzie, czy też rozpuszczalnikach olejowych pod warunkiem, że rozpuszczalniki te nie wykazują w warunkach badania działania przeciwdrobnoustrojowego.

REKLAMA
REKLAMA

Metoda z użyciem sączków membranowych

Należy używać sączków o nominalnej wielkości porów, nie większej niż 0,45 mikrometra, dla których ustalona została skuteczność zatrzymywania drobnoustrojów. Zaleca się stosować sączki wykonane z azotanu celulozy np.: dla roztworów wodnych, olejowych i niskoprocentowych roztworów alkoholowych, a z octanu celulozy dla wysokoprocentowych roztworów alkoholowych. Dla szczególnych produktów takich jak antybiotyki mogą być wymagane specjalne sączki.

Roztwory wodne: tam gdzie jest wskazane, przenieść na sączek małą objętość odpowiedniego, jałowego rozcieńczalnika jak np.: obojętny roztwór peptonu mięsnego lub kazeinowego i przesączyć. Przenieść na sączek zawartość badanego pojemnika w wielkości nie mniejszej niż podanej w poniższej tabeli i natychmiast przesączyć. Jeżeli produkt posiada właściwości przeciwdrobnoustrojowe, przemyć sączek co najmniej trzema porcjami w ilości przyjętej w teście przydatności metody. Następnie przenieść sączek w całości do jednej z pożywek lub po przecięciu w warunkach aseptycznych na dwie równe części do dwóch odpowiednich podłoży.

REKLAMA

Oleje i roztwory olejowe: substancje o niskiej lepkości można sączyć bez rozcieńczenia na suche sączki. Oleje lepkie można rozcieńczyć, jeżeli to konieczne np.: mirystynianem izopropylu. Pozostawić olej do przeniknięcia przez sączek ciężarem własnym, a następnie stosując ciśnienie i podciśnienie. Przemyć sączek minimum trzykrotnie z użyciem odpowiedniego jałowego rozcieńczalnika z dodatkiem odpowiedniego emulgatora np.: sorbatu80. Po wykonaniu tej czynności sączek należy przenieść na odpowiednie podłoże i inkubować.

Maści i kremy: Podobne postępowanie jak dla roztworów olejowych.

 Ilość w pojemniku Minimalna ilość posiewana na każde podłoże

 Roztwory:

Mniej niż 1 ml

1 ml-40 ml

Więcej niż 40 ml, nie więcej niż 100 ml

Więcej niż 100 ml

 Wodne preparaty antybiotyków

 

Cała zawartość pojemnika

Połowa zawartości, jednak nie mniej niż 1 ml

20 ml

10% zawartości, jednak nie mniej niż 20 ml

1 ml

 Rozpuszczalne preparaty, kremy i maści, które zawiesza się lub emulguje Cała zawartość pojemnika, jednak nie mniej niż 200 mg

 Substancje stałe:

Mniej niż 50 mg

50 mg lub więcej, lecz mniej niż 300 mg

Od 300 mg do g

Więcej niż 5 g

 

Cała zawartość każdego pojemnika

Połowa zawartości, nie mniej niż 50mg

150 mg

500mg

Tabela 1. Minimalna ilość posiewana na każde z podłoży.

Metoda bezpośredniego posiewu

Do podłoża hodowlanego wprowadzić bezpośrednio produkt badany w ilości podanej w tabeli, tak aby objętość produkt stanowiła nie więcej niż 10% objętości podłoża, jeżeli nie podano inaczej. Dla płynów olejowych trzeba stosować podłoża z dodatkiem odpowiedniego emulgatora. Maści i kremy należy rozcieńczyć w stosunku 1:10 emulgując w roztworze wybranego emulgatora w jałowym rozcieńczalniku. Przenieść rozcieńczony produkt do podłoża niezawierającego emulgatora. Inkubować posiada podłoża przez okres nie krótszy niż 14 dni. Obserwować hodowle kilkakrotnie w okresie inkubacji. Podłoża zawierające produkty olejowe codziennie łagodnie wstrząsać, chyba, że konieczne jest utrzymanie warunków beztlenowych.

Sprawdź również: Emulsje

Obserwacja i interpretacja wyników

W czasie inkubacji okresowo i końcowo musimy kontrolować podłoże w kierunku pojawienia się widocznego makroskopowo wzrostu drobnoustrojów. Jeżeli nie stwierdza się wzrostu, produkt badany spełnia wymagania badania jałowości. W przypadku stwierdzenia wzrost drobnoustrojów, produkt nie spełnia wymagań jałowości, o ile wyraźnie nie wykazano, że badanie było niewiarygodne z przyczyn niezależnych od produktu.

Badanie można uznać za niewiarygodne tylko, gdy jeden lub więcej z poniższych warunków jest spełniony:

  • wyniki mikrobiologicznej kontroli pomieszczenia, sprzętu i materiałów wykazały nieprawidłowość,
  • w trakcie oceny procedury wykonanego badania stwierdzono nieprawidłowości w jego przebiegu,
  • stwierdzono wzrost drobnoustrojów w kontroli ujemnej,
  • po zidentyfikowaniu wyizolowanych drobnoustrojów, można wzrost danego gatunku jednoznacznie powiązać z błędami związanymi z materiałem lub stosowaną techniką.

Jeżeli badanie zostanie uznane za niewiarygodne, trzeba przeprowadzić ponownie badanie w takich samych warunkach jak badanie pierwotne. Jeśli w powtórzonym badaniu nie stwierdza się wzrostu drobnoustrojów, badany produkt spełnia wymagania badania jałowości, natomiast jeżeli stwierdzimy wzrost produkt nazywamy niejałowym.

 Osobny artykuł: Czym jest pH roztworu?

Bibliografia:

  • Farmakopea Polska wyd.VIII, suplement 2010.
  • „Mikrobiologia” P. R. Murray, K. S. Rosenthal, M. A. Pfaller, wyd. 8, 2018.
REKLAMA
REKLAMA
logo